“Facebook”-da Bakı üzərindən uçan təyyarələrdən birinin “Flightradar” təyyarə izləmə platformasından götürülmüş ekran görüntüsü paylaşılaraq “İran mediasının “Flightradar”-a istinadən verdiyi məlumata görə, dünən Bakı səmasında Amerika hərbi nəqliyyat təyyarəsi görünüb. Görünür, Azərbaycanın kənarda qalmaq fikri yoxdur.”-qeydi yazılıb.

Faktyoxla bu ekran görüntüsündəki məlumatlar əsasında qeyd edilən təyyarənin təxmini eniş məkanını müəyyən etməyə çalışıb.

“Flightradar24” platformasından götürülmüş ekran görüntüsündə həqiqətən də Ramşteyn Hava Bazasından (Almaniya) Xəzər bölgəsinə uçan ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus “Boeing C-17A Globemaster III” (quyruq nömrəsi RCH414) qeydə alınıb.

Amerika hərbi nəqliyyat təyyarələri hərbi bazaların, diplomatik nümayəndəliklərin təchizatı, personalın və ya avadanlıqların daşınması da daxil olmaqla müxtəlif səbəblərdən bu bölgədən müntəzəm uçuşlar edir. Həqiqətən də “C-17” strateji hava daşımaları üçün istifadə edilən böyük nəqliyyat təyyarəsidir.

Təqdim edilən ekran görüntüsündən aşağıdakıları müəyyən edə bilərik:

Əsas uçuş məlumatları:

• Çağırış işarəsi: RCH414 (RCH seriyalı çağırış işarələri ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən nəqliyyat uçuşları üçün istifadə olunur)
• Təyyarə növü: Boeing C-17A Globemaster III
• Qeydiyyat: 07-7169 (yəni təyyarə 2007-ci ildə istehsal olunub)
• Operator: ABŞ HHQ

Uçuş parametrləri:

• Başlanğıc hava limanı: ABŞ-nin Avropadakı ən böyük hava bazası olan Ramstein Hava Bazası (RMS, Almaniya)

• Uçuşun başlanma vaxtından keçən müddət: 04:22 (ekran görüntüsü çəkilmə vaxtından 4 saat 22 dəqiqə əvvəl)
• Hündürlük: 33.000 fut (təxminən 10,058 metr)
• Sürət: 500 uzel (təxminən 926 km/saat)
• Təyinat yeri: N/A (mövcud deyil)

Təyinat yerindəki "N/A" nə deməkdir?

Bu, hərbi uçuşlar üçün tipik göstəricidir. Çünki adətən hərbi xarakterli uçuşlarla bağlı təyinat yeri haqqında məlumat təhlükəsizlik səbəblərinə görə ictimai mənbələrdə açıqlanmır. “Flightradar24” hərbi təyyarələrin işarələrini əks etdirsə də əksər vaxt marşrutu və son təyinat yerlərini gizlədir.

Niyə Azərbaycan üzərindən: Artıq uzun müddətdir ki, Azərbaycan hava məkanı tez-tez Avropa ilə Orta Asiya/Yaxın Şərq arasında tranzit uçuşlar üçün istifadə edilir.

Bakı üzərində hərəkət edən hava nəqliyyatı vasitələrinin statistikasına baxaq.

2025-ci il üçün göstəricilər:

Day.Az-ın məlumatına görə, 2025-ci ildə Azərbaycan hava məkanından 342.000-dən çox uçuş həyata keçirilib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 10,5% artım deməkdir.

• İllik ümumi uçuş sayı: ~342.000
• Orta gündəlik uçuş sayı: ~937 uçuş (342.000 ÷ 365)
• Təxminən bir saat ərzində uçan təyyarə sayı: ~39

Day.Az-ın məlumatına görə, tranzit uçuşlar ümumi həcmin 76%-ni təşkil edib. Bu zaman 261.000-dən çox uçuş əməliyyatı həyata keçirilib ki, bu da ötən il üçün tranzit trafikin təxminən 14%-nin artdığını göstərir.

• Tranzit uçuşlar: ildə ~261.000 (gündə ~715)
• Bakıya eniş edən uçuşlar: ildə ~81.000 (gündə ~222)

Hava məkanından istifadə edən əsas aviaşirkətlər “Türk Hava Yolları”, “Sinqapur Hava Yolları”, “Cathay Pacific”, “Thai Airways” və “Lufthansa”-dır.

Azərbaycan həqiqətən də Avropa ilə Asiya və Yaxın Şərqi birləşdirən yüzlərlə gündəlik uçuşun təhlükəsizliyini təmin edə bilən mühüm nəqliyyat mərkəzidir.

Ekran görüntüsündə təyyarənin Bakı üzərindən 10 058 metr hündürlükdə uçduğunu və uçuş müddətinə (4 saat 22 dəqiqə) əsasən söyləmək olar ki, təyyarə artıq Bakı üzərini keçib şərqə və ya cənub-şərqə doğru hərəkət edir.

Bəs, xəritədəki trayektoriyaya əsasən təyyarənin hara istiqamət aldığını necə müəyyən edə bilərik?

Təyyarənin Azərbaycan üzərindəki mövqeyinə və hərəkət istiqamətinə əsasən, o, aşağıdakı istiqamətlərə gedə bilər:

• Orta Asiya ölkələri
• Yaxın Şərq
• Əfqanıstan/region (tərəfdaş ölkələr vasitəsilə)
• Fars körfəzi bölgəsindəki bazalar.

Qət edilən məsafə:

• Səyahət müddəti: 4 saat 22 dəqiqə ≈ 4.37 saat
• Sürət: 926 km/saat
• Qət edilən məsafə: 926 × 4.37 ≈ 4.045 km

Ramşteyndan məsafələr:

• Ramşteyn → Bakı: təxminən 3200 km
• Ramşteyn → Tbilisi: təxminən 3000 km
• Ramşteyn → İrəvan: təxminən 3100 km

Təqdim edilən ekran görüntüsündə əsas çatışmazlıq dəqiq vaxtın göstərilməməsidir. Bu isə qeyd edilən platformada dəqiq izlənmə aparılmasını mümkünsüz edir. O səbəbdən, biz yalnız əlimizdə olan rəqəmlərə əsasən ( hündürlük, sürət və uçuş vaxtı) təxmini təyinat nöqtəsini ehtimal edirik.

Ən çox ehtimal olunan istiqamətlər:

1. ABŞ-nin Ərəb körfəzi bölgəsindəki ən böyük hava bazası olan “Əl-Udeyd” Hava Bazası (Qətər) ola bilər (məsafə ~4200 km) -

2. ABŞ-nin digər mühüm bazası “Əl-Dəfra” Hava Bazası (BƏƏ) (məsafə ~4100 km)

3. Orta Asiyadakı baza: Baqram (Özbəkistan/Qırğızıstan) (məsafə ~4500-5000 km)

4. Küveytin “Əli Əl-Salem” Hava Bazası (məsafə ~3800 km)

Xəzər dənizindəki trayektoriya və uçuş müddəti nəzərə alınmaqla, çox güman ki, "Əl-Udeyd" (Qətər) və ya BƏƏ/Küveytdəki bazalardır.

Nəticə:

- “Facebook”-da yayılan və bir çox vacib detalları gizlədilən ekran görüntüsünə əlavə edilmiş məlumat saxtadır;

- “Flightradar24” platformasında Bakı üzərində qeydə alınan (xüsusən də 10 058 metr hündürlükdə uçan) təyyarənin məhz Azərbaycan paytaxtında endiyini iddia etmək məlumatın dezinformasiya xarakterli olduğunu təsdiqləyir.

- Gün ərzində Azərbaycan üzərindən minə yaxın (937 uçuş) uçuş həyata keçirilir ki, bu fakt Azərbaycanın son illərdə Avropa ilə Asiya və Yaxın Şərqi birləşdirən yüzlərlə gündəlik uçuşun təhlükəsizliyini təmin edə bilən mühüm nəqliyyat mərkəzinə çevrildiyinə işarədir.