5 Haziran'da CNN'in "İsrail İran savaşı sırasında bölge genelinde gizli bir ağın parçası olarak Azerbaycan'a asker gönderdi" başlıklı makalesinde Azerbaycan'la ilgili yazılanların gerçeği yansıtmadığı ve bunun bir bilgi provokasyonu olduğuna dair Dışişleri Bakanlığı, Azerbaycan Milli Meclisi'nin Dış Müdahaleler ve Hibrit Tehditlere Karşı Komisyonu ve Medyanın Gelişimi Ajansı ayrı ayrı demeçler yayınladılar.
Aynı makalede belirtilen iddialar araştırılmadan “Middle East Eye”, “Haaretz”, “The Jerusalem Post” gibi etkili yayınlarda da yayınlandı ve sonuçta ülkemize karşı asılsız dezenformasyon saldırısı gerçekleşti.
Faktyoxla (Teyit) makalede belirtilen bazı iddiaları mercek altına alarak inceledi.
1. iddia – “İsrail güçlerinin Azerbaycan'ın güneyinde, İran sınırına bitişik mekanlarda konuşlanması ve en yakın noktanın Tebriz şehrinden 60 mil (96.5 km) mesafede olması” iddiası...
Öncelikle, haritaya baktığımızda, makale yazarlarının sunduğu 96.5 km mesafeye en yakın yerleşim yerlerinin Zengilan ve Ordubad illerinin sınırları içine denk geldiğini belirmemiz gerekmektedlr. Ancak bu isimleri İran-ABD/İsrail savaşı bağlamında hiçbir yabancı kaynakta geçmemektedir.
Öte yandan, eğer İran'la sınıra bitişik bölgelerde herhangi bir üçüncü devletin güçleri konuşlanmış olsaydı, bunu en azından İranlı sınır muhafızları da gözlemleyebilirdi. Ancak böyle durumların olduğuna dair İran tarafından Azerbaycan tarafına ne savaş sırasında, ne ondan önce, ne de daha sonrasında hiçbir seviyede (resmi ya da gayriresmi) görüş belirtilmedi.
2. iddia – “Azerbaycan'dan başlatılan ana operasyonlardan birisinin sonucunda SEPAH'ın istihbarat birimi başkanı Rahman Moğaddam'ın 4 Mart'ta öldürülmesinden bir gün sonra İran'ın Nahçıvan bölgesine dronlarla saldırı düzenlediği” iddiası.
Öncelikle şunu belirtelim ki, açık kaynaklara, hatta en etkili “Iran International” medya organının 27 Nisan tarihli makalesine de dayanacak olursak, bahsi geçen kişinin 4 Mart'ta değil, 3 Mart öğleden sonra saatlerinde Tahran şehrinde bulunan “Kevser” yaşam konutlarına düzenlenen saldırı sırasında öldürüldüğü ortaya çıkıyor.
Ayrıca, CNN'de onun dronla, füzeyle veya başka bir silahla öldürüldüğüne dair hiçbir bilgiye rastlanmamaktadır, Tahran'ın merkezindeki bir yerleşim binasına isabet eden somut darbenin teknik olarak nasıl icra edildiği de açıklanmamakta ve bunu binanın hasar görmüş kısmından da ayırt etmek mümkün olmamaktadır.
CNN'nin "sıcak haber" başlığıyla sunduğu, isimleri açıklanmayan dört kaynağa dayanan analiz yazısında tarihin başka bir kaynaktaki versiyonla örtüşmemesi ve olayın nasıl gerçekleştiğinin genelgeçer sözlerle sunulması, konunun uydurulmuş bir hikayeye daha çok benzediğini düşünmemize neden oluyor.
CNN'de yayınlanan metinde Azerbaycan'daki grubun faaliyetleri arasında "dron operasyonları" ve "istihbarat" ifadesi kullanılmaktadır.
Bir anlığına makale yazarlarının dediklerine inanıp varsayalım ki, o yerleşim birimi Azerbaycan topraklarından “kalkan” dronla “vuruldu”. Mantıken düşündüğümüzde Azerbaycan'ın Tahran'a en yakın bölgesi Astara ilidir. Haritada düz hayali bir çizgi çektiğimizde bu iki mekan arasındaki uzaklığın 390 km olduğu görülmektedir.
Ancak iki mekan (Astara ve Tahran) arasındaki arazinin analizi sırasında şunu da göreceğiz: burada dağ silsilelerinin yüksekliği 2000-4500 metre arasında değişmekte ve bu tür değişken sert engebeli arazide ve mesafede dron yönetmek ne kadar kolay değilse, hedefin tam o sırada evde olduğunu bilmek, orayı bu kadar hassasiyetle vurmak ve diğer gerekli tedbirleri almak fiilen mümkün değildir.
CNN yazarları Moğaddam'ın öldürülmesine karşılık olarak İran'ın bir gün sonra Nahçıvan Uluslararası Havalimanı terminaline ve diğer sivil tesislere İHA saldırıları düzenlediğini iddia ediyorlar. Evet, saldırılar gerçekleşti, doğru ama ortada bir yanlışlık var, saldırı iki gün sonra, yani 5 Mart'ta gerçekeşmişti. Ve mantıken İran tarafı CNN'nin iddia ettiği gibi Tebriz'den 96.5 km'lik bölgeleri vurmalıydı. Nahçıvan Havalimanı ve yakınındaki saldırıya maruz kalan tesisler ise yaklaşık 145-150 km mesafede yer almaktadırlar.
Aynı şekilde, Nahçıvan Havalimanı'ndan Tahran'a mesafenin düz hat üzerinden 655 km, Ordubad'dan 600 km ve Zengilan'dan 560 km olduğunu dikkate alacak olursak, Moğaddam'a düzenlenen saldırının o bölgelerden yapılmasının imkansız olduğu gözükmektedir.
Tüm bu olgular şunu demeye temel vermektedir ki, “İsrail askerlerinin Tebriz'den 60 mil mesafede olan mekanlarda toplandığı”, Rahman Moğaddam'ın Azerbaycan'dan “başlatılan operasyon” sonucunda hayatını kaybetmesi ve makaledeki diğer iddialar hiçbir mantığa sığmayan, komşu ülkeler arasında ve bölgede kasıtlı olarak gerilim yaratmaya yönelik asılsız fikirlerdir.
CNN'nin Azerbaycan'ın resmi kurumlarının belge göstermeyle ilgili çağrısına sessiz kalması ise hazırlanan makalenin “dezenformasyon” olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır.
