Arama

Select theme:

Sahte haberler nasıl dijital provokasyona dönüştü?

Azerbaycan Cumhuriyeti Medya ve Yayın Konseyi, sosyal medyanın Türk topluluğunda Cumhurbaşkanı adına yanlış ve gerçek dışı görüşlerin yayıldığına dair bir açıklama yayınladı.

“Azerbaycan Cumhurbaşkanı adına Türk sosyal medyasında yanlış ve gerçek dışı görüşlerin yayıldığı gözlemlenmiştir. Devlet başkanının söylemediği açıklamaları ona atfetmek ve bunları devlet başkanının resmi görüşü olarak sunmak, kamuoyunu yanıltmaya hizmet eden dezenformasyonun büyük bir örneğidir.”  azertag

Faktyoxla  bu sahte haberin orijinal kaynağını araştırdı.

“X” üzerindeki “Gelişmiş Arama” aracını kullanarak, söz konusu içeriği ilk paylaşan kişileri tespit ettik.

  1. Paylaşımı yapan ilk profil

@niler_albayrak (Niler Albayrak)

Tarih: 31 Ekim 2026, 08:10 (04:10 GMT)

2. İlk “Facebook” paylaşımı 

“Crazy Turks Here” sayfası
Tarih: 31 Ekim 2026, 07:31 UTC
Metin: İlişkilerimizi Türk milletiyle değil, AKP ve Cia'sal İslam ile sonlandırdık... İlham ALİYEV

Viral olan “X” paylaşımı @trbioscom (Gökhan KONAK) tarafından yapıldı.
Tarih: 31 Ekim 2026, 12:11 GMT


Bu paylaşımı yapan kişilerin kimliklerini açıklığa kavuşturalım.

Niler Albayrak 5 Haziran 1965'te İnegöl'de (Bursa), 1950'lerde eski Yugoslavya'dan (şimdiki Kuzey Makedonya) Türkiye'ye göç eden Arnavut bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Asıl adı “Ercan” olan N. Albayrak, 2002 yılında cinsiyet değiştirme ameliyatı geçirdi.

LGBTİ+ hakları aktivisti ve siyasetçi olan Albayrak, uzun yıllardır trans bireylerin iş ve sığınma hakları için mücadele etmiş ve “Pembe Hayat”, “Kırmızı Şemsiye” ve “Kaos GL” gibi derneklerle yakın iş birliği içinde çalışmıştır. 1990'lardan beri “İHD İstanbul” (İnsan Hakları Derneği) üyesidir.  

2014 yılında HDP'den Avcılar Belediye Meclisi üyeliğine aday oldu (seçilemedi), 2015 yılında CHP'den İstanbul 3. Bölge Milletvekilliğine aday oldu ve 2017 yılında CHP'den mahalle delegesi seçildi. Bu seçimle Türkiye ve CHP tarihinde açık trans kadın temsilci olarak tanındı. 2019 yılında CHP Avcılar İlçe Meclisi üyesi oldu ve 2020 yılında Avcılar Belediyesi'nde (CHP Turan Hançerli döneminde) ilk trans kadın çalışan olarak şoför olarak işe başladı. Bu olay da Türk belediyecilik tarihinde bir ilk olarak kabul ediliyor. 2023 parlamento seçimleri öncesinde, Türk İşçi Partisi (TİP) LGBTİ+ Hakları Komisyonu'nun daveti üzerine CHP'deki tüm görevlerinden ve üyeliğinden istifa etti, TİP'e katıldı ve oradan milletvekilliği için yarıştı.  2024 yılında CHP Avcılar Belediye Meclisi üyeliği için de aday oldu.  

Niler Albayrak'ın bu sahte alıntıyı ilk yayanlardan biri olması, siyasi pozisyonu ve dünya görüşüyle ​​örtüşen iddiaları hızla kabul edip paylaştığını gösteriyor. AKP ve "siyasi İslam"ı sert bir şekilde eleştiren çevrelerle yakın ilişkisi olan Albayrak'ın "Biz Türk milletiyle değil, AKP ve siyasi İslam'la ilişkilerimizi bitirdik" ifadesini hemen benimsemesi tesadüf değil. Yapay sosyal medya geriliminin yaratıldığı bir ortamda, böyle bir iddiayı kaynak göstermeden paylaşması da bu siyasi motivasyonla açıklanabilir.

  1. Bahsi geçen sahte bilgiyi paylaşan bir sonraki profil ise "Çılgın Türkler Buraya" Facebook sayfasıdır. Bu sayfanın adından da anlaşılacağı gibi, "milliyetçilerin" ve "Türkçülerin" duygularıyla oynamayı amaçlayan bu tür dezenformasyonlar genellikle izleyicinin duygularını hedef alıyor. Bu tür sayfalar, manipülatif sahte alıntılar veya çarpıtılmış haberler yayarak okuyucuların duygusal tepkilerini (öfke, heyecan veya ulusal dayanışma duyguları) istismar etmeye çalışır.

“Bilgi” bölümündeki “Çılgın Türkler Buraya” sayfasıyla ilgili bir not dikkatimizden kaçmadı. Söz konusu bölümde, “Sayfa şeffaflığı” bölümünde, iki yöneticinin Türkiye'den olduğu, diğer yöneticinin ise “Konumu Sayfa yöneticisi tarafından gizlendi” şeklinde yazmaktadır.

Yöneticinin coğrafi konumunun gizlenmesi (veya Facebook tarafından okunmasının engellenmesi), profilin arkasındaki kişinin gerçek koordinatlarının (komşu ülkelerden biri veya hatta Ermenistan olabilir) ortaya çıkmasını istemediğini gösterir.

Son olarak, bu sahte haberi zaman açısından ilk yayanlardan biri, “X” platformunda “trbioscom” sahte adını kullanan Gökhan Konak oldu.

31 Ekim öğlen saatlerinde, bu profil, herhangi bir görsel kullanmadan, sadece metin olarak uydurma alıntıyı paylaştı.

Ağ tarafından, "trbioscom" profilinden alınan bu sahte haberi Instagram'da (örneğin Çetin Keskinpala profilinde) görselleştirip binlerce hesaba yayan benzer birçok faaliyet gözlemlenmiştir.

Bunun bir örneği, yorumların ve doğrulama araçlarının engellenmesi, yani bir bilgi boşluğunun oluşturulmasıdır.

Genellikle, sahte haber yayanlar, yorumlar yayınlanır yayınlanmaz yorumları kapatır veya yalnızca kendi merkezlerindeki hesapların yorum yazmasına izin verir.

Gökhan Konak, "Grok" (yapay zekâ doğrulama botu) aracılığıyla kendisine soru soranları "aptal" diyerek susturmaya çalıştı. Bu, sahte haberlerin ortaya çıkmasını engellemek için kullanılan standart bir "bilgi boşluğu" taktiğidir.

Profil bilgilerinde kendisini "Elektronik ve tamir uzmanı" olarak tanıtan bu kişi, aslında siyasi manipülasyon ve kitle kontrolü (sosyal mühendislik) konusunda uzmanlaşmıştır. Profilin ana çizgisi tamamen agresif ve radikal laik/milliyetçi sloganlar üzerine kuruludur. Bu özellik, belirli bir kitleyi anında etkilemesine olanak tanır.

Ayrıca, "trbioscom" profilinin faaliyetlerinin Türkiye'de o kadar çok gürültüye yol açtığını ve ünlü sanatçı Volkan Konak'ın ailesinin bir açıklama yapmak zorunda kaldığını belirtmek gerekir. Aile açıklamasında, "trbioscom" kullanıcısı olan Gökhan Konak adlı kişinin sanatçı ve ailesiyle hiçbir akrabalık bağının olmadığı belirtilmiştir. Volkan Konak adını kullanarak dijital ortamda "maddi ve manevi kazanç" (rant) elde etmeye çalıştığı, çok sayıda suç unsuru bulunduğu ve hakkında yasal işlemler başlatıldığı belirtildi.  

Sahte haberlerin yayılmasında dikkat çeken bir diğer nokta ise, yerel Türk medyasında çalışmış deneyimli gazeteci Çetin Keskinpala adına açılan "Instagram" sayfasındaki paylaşımlardır. Sayfadaki Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı hakkındaki paylaşımlarla Türk okuyucu için daha önemli olan sosyal konular hakkındaki paylaşımları görsel olarak karşılaştırmak yeterlidir: Türkiye için önemli konular hakkındaki paylaşımlar sadece 1-6 beğeni ve sıfır yorum alırken, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev hakkındaki paylaşım 1726 beğeni ve 826 yorum almıştır.

Sonuç

Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in bu ifadeyi kullanması tamamen yanlış bir iddiadır ve hiçbir resmi kaynakta yer almamaktadır. Paylaşımın detaylı analizi, nereden kaynaklandığını ve hangi amaçla manipüle edildiğini açıkça göstermektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DİK) ve İletişim Direktörlüğü'nün, Azerbaycan Cumhurbaşkanı adına dolaşan sahte mesaj bağlamında konuya derhal ve yeterli şekilde yanıt vermemesi meşru bir endişe kaynağıdır. Operasyonel müdahaledeki gecikme, bu tür manipülatif bilgilerin geniş bir kitleye yayılmasına ve dezenformasyon zincirinin büyümesine zemin hazırlamaktadır.

Ancak ilgili kurumlar, sürecin en başından itibaren hızlı bir şekilde müdahale etmeli ve olanların gerçek doğasını ortaya koymalıydı: Bu planlı operasyon, Atatürk hassasiyetini ve Türkiye'deki laik kitlelerin Azerbaycan'a olan sarsılmaz sevgisini kötüye kullanarak iki kardeş ülke arasındaki devlet ilişkilerini baltalamayı amaçlayan dijital bir provokasyondur.

Benzer Makaleler: