ABD'de Çin merkezli yapay zeka uygulaması DeepSeek’e karşı güvenlik ve veri gizliliği endişeleriyle başlatılan kısıtlamalar federal düzeye taşındı. ABD İç Güvenlik Bakanlığı, siber güvenlik riskleri nedeniyle Çinli DeepSeek'in ürünlerini federal sistemlerden çıkardı ve kamu ihalelerinden menetti.

Süreç, 28 Ocak 2025'te Teksas Başsavcısı Ken Paxton'ın, Başsavcılık Ofisi'ne ait tüm cihazlarda DeepSeek yapay zeka uygulamasını yasaklamasıyla başladı. Paxton karara ilişkin değerlendirmesinde, "DeepSeek, Amerikan yapay zekâsının hakimiyetini baltalamak ve vatandaşlarımızın verilerini çalmak için Çin Komünist Partisi'nin bir aracı olmaktan başka bir şey gibi görünmüyor" ifadelerini kullandı.

Teksas'ın ardından 30 Ocak 2025'te ABD Temsilciler Meclisi de DeepSeek'i personelin resmi kullanımına kapattı. Yasal düzenlemeler kapsamında kabul edilen 2026 Mali Yılı İstihbarat Yetkilendirme Yasası'nda CIA, NSA veya FBI gibi istihbarat kurumlarının DeepSeek'i kullanması yasaklandı.

Çinli DeepSeek'e federal engel

ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS), ulusal ve siber güvenlik risklerini gerekçe göstererek Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek'in ürünlerinin federal kurumların bilişim sistemlerinden çıkarılmasına ve kamu ihale süreçlerinden menedilmesine karar verdi. ABD merkezli haber portalı The Hill'in haberine göre, bakanlığın konuya ilişkin ilk olarak temmuz ayında duyurduğu emir, ABD Resmi Gazetesi Federal Register'da yayımlandı.

The Hill'in aktardığı kararda, DeepSeek'in yapay zeka modellerinin, Çin hükümetinin ABD'ye ait özel verilere erişimine kapı araladığı vurgulandı. Bakanlık, bu modellerin kişisel bilgileri toplayabileceği, kullanıcıları izleyip dijital parmak izi alabileceği, kötü amaçlı yazılımlar veya farklı güvenlik açıkları barındırabileceği konusunda uyarıda bulundu.

DHS, 'uygulamaların hızlı yanıt verme süreçlerinin, hassas verilerin Çin Halk Cumhuriyeti'ne aktarılmasıyla sonuçlanabileceğine' dikkat çekerek, 'bu bilgilerin tek başına ya da kamuya açık verilerle birleştirilmesinin ABD vatandaşları ve hükümet programları hakkında eyleme geçirilebilir istihbarat sağlayabileceğini' vurguladı.

Geçen yıl R1 modelini piyasaya sürerek OpenAI ve Google gibi ABD merkezli şirketlerin yapay zeka modelleriyle rekabet eden DeepSeek'in, daha düşük kapasiteli çipler ve düşük maliyetle geliştirdiği ürünlerinin Washington ve Silikon Vadisi'nde güvenlik endişelerini artırdığı kaydedildi.

Kısıtlamalar yalnızca Çin ile sınırlı değil: Claude krizi

ABD hükümetinin yapay zeka alanındaki kısıtlama ve güvenlik tedbirleri yalnızca Çin merkezli şirketlerle sınırlı kalmayıp yerli üreticilere de uzanıyor. Anthropic'in geliştirildiği Claude uygulamasıyla yaşanan gerilimin temelleri şubat ayında atıldı.

Şirketin, Claude modelinin otonom silahlandırma ve vatandaş gözetimi gibi askeri alanlarda kullanılmasına izin vermemesi üzerine ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) uyarı yayımladı ve ardından Başkan Donald Trump, 27 Şubat'ta federal kurumlarda Anthropic teknolojilerinin kullanımını durdurma talimatı verdi. Pentagon'un, şirketi 'tedarik güvenliği açısından riskli' ilan etmesinin ardından Anthropic, hükümet yetkililerinin kanunsuz biçimde misilleme yaptığı gerekçesiyle karara karşı 9 Mart'ta dava açtı.

Ardından, şirketin 9 Haziran'da kullanıma sunduğu Claude Fable 5 ve Claude Mythos 5 modelleri yeni bir krizin fitilini ateşledi. ABD hükümeti, siber güvenlik önlemlerini gerekçe göstererek bu modellerin sadece ABD vatandaşları tarafından kullanılmasını istedi. Anthropic, kullanıcıları milliyetlerine göre ayırmanın teknik olarak imkansız olduğunu belirterek iki modeli dünya genelinde tamamen kullanımdan kaldırdı.