Bulgular
- Sosyal medyada yapılan bir paylaşımda omega-3 takviyesi almanın beynin bilişsel gelişimini engellediği ve beyni yıprattığı öne sürüldü.
- Bu çıkarımın kaynağı, Haziran 2026’da “The Journal of Prevention of Alzheimer Disease” isimli dergide yayınlanan bir çalışma.
- Çalışmanın ismi “Yaşlılarda omega-3 takviyesi ile bilişsel gerileme arasındaki ilişki” olarak çevriliyor.
- Çalışma, Çin’de çeşitli üniversitelerin nöroloji ve rehabilitasyon bölümlerindeki profesör ve araştırmacılar tarafından gerçekleştirilmiş.
- Çalışma ek olarak, Alzheimer Nöroizleme Girişimi, (ADNI) tarafından da değerlendirilmiş.
- ADNI, Alzheimer araştırmalarında dünya çapında sıkça kullanılan meşru bir veri tabanı.
- İçeriği incelendiğinde, çalışmanın aslında ADNI’ın ilettiği verileri kullanan gözlemsel bir analiz olduğu anlaşılıyor.
- Kardiyoloji Uzmanı ve Akademisyen Prof. Dr. Muhammed Keskin’e göre de bu bir neden-sonuç değil, gözlemsel ilişki çalışması ve bu çalışmanın sonuçlarının kesin olduğu kabul edilemez.
- Örneğin çalışmada yer alan insanlar, “omega-3 alanlar” ve “plasebo alanlar” olarak ikiye ayrılmamış.
- Keskin, buna örnek olarak demans riski yüksek olan ya da ön bulgular gösteren kişilerin omega-3 kullandığı senaryonun da çalışmada gözlemlenme ihtimalini vurgulamış.
- Yani yaşlı biri hafıza sorunları başladığı, kalp-damar riski olduğu, doktor/çevre önerdiği veya zaten bilişsel gerileme hissettiği için omega-3 kullanmaya başlamış olabilir.
- Bu yüzden araştırmada omega-3 kullanan grupta daha fazla demans görülmüş olabilir.
- Ama bunun sebebi omega-3 değil, o kişilerin halihazırda daha yüksek riskli olması olabilir.
- Bu ikiliğin literatürde bir ismi var: “confounding by indication”. Yani bir ilacı/takviyeyi alan kişiler zaten belli bir risk veya belirti taşıdığı için, sonradan görülen kötü sonuç ilacın kendisinden kaynaklanıyormuş gibi görünebilir.
- Yani omega-3 takviyelerinin demans riskini azalttığına dair kesin bir kanıt olmamakla birlikte bu çalışmayla omega-3 almanın demans riskini artırdığı sonucuna da varmak mümkün değil.
- Ayrıca çalışmada Alzheimer Nöroizleme Girişimi’nin (ADNI) verilerinin kullanılması, çalışmanın klinik bir deney olduğunu göstermiyor.
- Kontrollü başka çalışmalar, omega-3’ün bilişsel gelişim üzerindeki pozitif etkisinin sınırlı olduğunu ortaya koyuyor. Bu, omega-3 takviyesinin negatif bir etki yarattığı anlamına gelmiyor.
- 2016’da yapılan ve direkt bu ilişkiyi inceleyen bir çalışmaya göre omega-3’ün alzheimer ve demans üzerinde kesin bir faydası yok, varsa da bu kesin veya büyük değil.
- Bazı başka araştırmalar ise beslenmesinde daha çok omega-3 olan veya kanında omega-3 seviyesi daha yüksek kişilerin demans riskinin daha düşük olabileceğini bulmuş.
- Ancak bu da bu kişilerin genel olarak daha sağlıklı beslenmesi ve daha aktif yaşaması gibi sebeplerden kaynaklanıyor olabilir.
- Teyit araştırmanın yazarlarından Yeran Wang ile iletişime geçti. Araştırma ekibi adına sorularımızı cevaplayan Wang, bulguların “omega-3 bilişsel gerilemeye neden oluyor” şeklinde yorumlanmaması gerektiğini özellikle vurguladı.
- Çalışmanın gözlemsel bir analiz olduğuna dikkat çeken Wang, elde ettikleri sonucun nedensellik değil, yalnızca istatistiksel bir ilişki gösterdiğini de ayrıca belirtti.
- Araştırmacılara göre sonuçlar, özellikle hafıza sorunları yaşayan kişilerin omega-3 kullanımına daha fazla yönelmiş olabileceği anlamına gelen “confounding by indication” ihtimalinden tamamen arındırılamıyor.
- Yazarlar buna rağmen bulguların dikkate değer olduğunu, çünkü ilişkinin birden fazla bilişsel ölçekte tekrarlandığını ve beyin metabolizmasına ilişkin biyolojik işaretlerle desteklendiğini savunuyor.
- Ancak ekip, mevcut verilerin omega-3’ün zararlı olduğunu kanıtladığını söylemek için yeterli olmadığını, asıl mesajlarının daha fazla araştırma ve temkin çağrısı olduğunu vurguladı.
- Yani sonuç olarak, omega-3 mucize bir beyin koruyucu değil. Ancak örnek gösterilen çalışma, omega-3’ün beynin bilişsel gelişimini bozduğu iddiasını desteklemiyor.
Yapay Zeka Atıf Beyanı:AIAS Ph Re R ChatGPT v1.0 | Makalelerin özetlemeleri için yapay zekadan yardım aldık.
