Sosial şəbəkələrdə tez-tez maye sabunun insan sağlamlığına zərərli olduğunu iddia edən paylaşımlara rast gəlinir. Bu iddialara görə, maye sabun dəridə guya “yuyulub getməyən təbəqə” buraxır, tərkibində təhlükəli kimyəvi maddələr var və yalnız zəhərli konservantlar sayəsində uzun müddət istifadəyə yararlı qalır.
Bəs bu iddialar nə dərəcədə doğrudur?
Hökm: Sübutlarla təsdiqlənmir
Mövcud elmi sübutlar, satışda olan maye sabunların təyinatı üzrə istifadə edildikdə zəhərli (toksik) olduğu iddiasını dəstəkləmir. Bu iddiaların çoxu kosmetik tərkib hissələri və təmizləyici məhsulların iş prinsipləri haqqındakı yanlış anlaşılmalardan qaynaqlanır.
Maye sabun dəridə “yuyulub getməyən təbəqə” buraxır?
Bu iddia qismən real bir fakta əsaslansa da, onun əhəmiyyəti çox vaxt şişirdilir.
Bəzi maye sabunların tərkibində qliserin və dərini yumşaldan digər nəmləndirici və qoruyucu maddələr olur. Yuyunma zamanı bu maddələrin az bir hissəsi dəridə qala bilər ki, bu da quruluğu azaltmağa və dərinin rahatlığını təmin etməyə kömək edir.
Lakin bu qalıq təbəqənin zəhərli və ya zərərli olmasına dair heç bir sübut yoxdur. Çirki və yağı təmizləməyə cavabdeh olan əsas yuyucu maddələr isə normal istifadə zamanı su ilə tamamilə yuyulub gedir.
Maye sabun zərərli kimyəvi maddələrə görə köpüklənir?
Köpük, həm maye, həm də bərk sabunların tərkibində olan səthi-aktiv maddələr sayəsində yaranır. Bu maddələr yağı, çirki və mikroorqanizmləri dəridən qoparmağa kömək edir.
Köpüyün olması məhsulun zəhərli olmasının göstəricisi deyil. Əksinə, mütəxəssislər qeyd edirlər ki, məhsulun nə qədər köpüklənməsi onun nə effektivliyini, nə də təhlükəsizliyini tam əks etdirmir.
Onu da anlamaq vacibdir ki, istər maye, istərsə də bərk olsun, bütün sabunlar kimyəvi proseslərin məhsuludur. Buna görə də, bərk sabunu “təbii”, maye sabunu isə “kimyəvi” kimi qələmə vermək elmi cəhətdən yanlışdır.
Maye sabunun istifadə müddəti niyə daha uzundur?
Bərk sabundan fərqli olaraq, maye sabunun tərkibində əhəmiyyətli dərəcədə su var. Xarici təsirlərdən qorunmadıqda, bu nəm mühit bakteriya, kif və digər mikroorqanizmlərin çoxalmasına şərait yarada bilər.
Məhz bu səbəbdən istehsalçılar məhsula onun yararlılıq müddəti ərzində təhlükəsizliyini təmin edən konservantlar əlavə edirlər.
Maye sabunun güman edilən zərərləri barədə internetdə yayılan iddialarda tez-tez konservantların adı çəkilir. Lakin bu maddələr məhz mikrob infeksiyasının qarşısını almaq üçün məhsula daxil edilir və müəyyən edilmiş təhlükəsizlik standartlarına uyğun konsentrasiyalarda (miqdarda) istifadə olunur.
Maye sabun dəri problemlərinə səbəb ola bilərmi?
Bəli, lakin bu, məhsulun zəhərli olması demək deyil.
Bəzi insanlarda müəyyən tərkib hissələrinə qarşı quruluq, qıcıqlanma və ya allergik reaksiyalar baş verə bilər. Bu təsirlər adətən dərinin fərdi həssaslığı, əllərin tez-tez yuyulması, tərkibdəki ətirlər (ətriyyat qatqıları) və ya digər formul komponentləri ilə bağlı olur.
Bu növ reaksiyalar həm maye, həm də bərk sabunlardan istifadə zamanı yarana bilər və maye sabunun mahiyyətcə zərərli olduğunun sübutu kimi qəbul edilməməlidir.
Bu mif haradan qaynaqlanır?
Mütəxəssislər bu növ iddiaların yayılmasını bir neçə amillə əlaqələndirirlər. Bunlara mürəkkəb kimyəvi adları olan maddələrə qarşı inamsızlıq və “təbii” olan hər şeyin mütləq təhlükəsiz, “kimyəvi” olanın isə mütləq təhlükəli olması barədə yanlış təsəvvürlər daxildir.
Reallıqda isə kosmetik məhsulun təhlükəsizliyi onun tərkib hissələrinin adlarının elmi səslənməsindən deyil, bu maddələrin xassələrindən, miqdarından və düzgün istifadəsindən asılıdır.
Nəticə
Maye sabunun zəhərli olması, dəridə təhlükəli və yuyulub getməyən bir təbəqə buraxması və ya tərkibində “kimyəvi maddələr” olduğu üçün sağlamlığa risk yaratması barədə iddialar elmi faktlarla təsdiqlənmir.
Yuyunmadan sonra dəridə bəzi maddələr qalsa da, bunlar adətən dərinin rahatlığını artırmaq üçün nəzərdə tutulmuş nəmləndirici maddələrdir. Maye sabunun daha uzun müddət saxlanması isə mikrob artımının qarşısını alan konservantlar vasitəsilə təmin edilir, köpük isə sadəcə müasir gigiyena məhsullarında geniş istifadə olunan təmizləyici maddələrin nəticəsidir.
